Cmentarz

RYS HISTORYCZNY CMENTARZA W STANCLEWIE

Wraz z wybudowaniem kościoła w Stanclewie w 1907 r. i ustanowieniu księdza rektora (kuratusa) od 28 czerwca 1907 r., oraz powstaniem parafii dnia 22 lutego 1910 r. powstał parafialny cmentarz w Stanclewie, w bliskim sąsiedztwie kościoła. Pierwszy pochówek parafialna księga zmarłych odnotowuje 23 lipca 1908 r., a zmarłą osobą jest śp. Anna Hahn z Szymanówki zmarła 20 lipca 1908 r. o godz. 9.00. Należy wnioskować, że do tego czasu zmarłych chowano na innych cmentarzach, przede wszystkim w Biskupcu, dawnej parafii.

Księga zmarłych parafii Stanclewo zawiera 1567 zmarłych. Do tego należy jeszcze doliczyć pochówki z innych parafii.

Ciekawym jest zestawienie zmarłych w poszczególnych latach:

1908 – 9 1909 – 22 1910 – 13 1911 – 17 1912 – 17 1913 – 22 1914 – 21
1915 – 37 1916 – 20 1917 – 25 1918 – 39 1919 – 16 1920 – 22 1921 – 32
1922 – 23 1923 – 23 1924 – 21 1925 – 20 1926 – 19 1927 – 27 1928 – 24
1929 – 22 1930 – 21 1931 – 14 1932 – 20 1933 – 12 1934 – 15 1935 – 18
1936 – 18 1937 – 28 1938 – 18 1939 – 19 1940 – 24 1941 – 17 1942 – 15
1943- 17 1944 – 46 1945 – 90 1946 – 25 1947 – 16 1948 – 12 1949 – 15
1950 – 11 1951 – 18 1952 – 23 1953 – 12 1954 – 15 1955 – 13 1956 – 16
1957 – 11 1958 – 13 1959 – 9 1960 – 5 1961 – 10 1962 – 18 1963 – 15
1964 – 11 1965 – 9 1966 – 8 1967 – 16 1968 – 13 1969 – 8 1970 – 6
1971/ 1972 – 9 1973 – 4 1974 – 8 1975 – 13 1976 – 11 1977 – 7 1978 – 8
1979 – 5 1980 – 9 1981 – 9 1982 – 12 1983 – 9 1984 – 9 1985 – 9
1986 – 10 1987 – 16 1988 – 9 1989 – 15 1990 – 8 1991 – 8 1992 – 5
1993 – 7 1994 – 10 1995 – 4 1996 – 8 1997 – 10 1998 – 10 1999 – 5
2000 – 10 2001 – 4 2002 – 12 2003 – 11 2004 – 4 2005 – 10 2006 – 10
2007 – 8 2008 – 16 2009 – 11 2010 – 21 2011 – 19 2012 – 12 2013 –

W porównaniu, na przestrzeni istnienia parafii, ochrzczonych zostało 4218 parafian.

Piękno cmentarza stanowią stare groby i kute, żelazne krzyże, często wymagające już renowacji i konserwacji, a także duży, drewniany krzyż w centrum cmentarza.

Ciekawostką może być jeszcze jedna pamiątka po zmarłej osobie znajdująca się w naszej parafii. Jest nią element w ołtarzu głównym w kościele w Stanclewie, odkryty podczas renowacji w 2003 r. Jest to deska pochodząca z epitafium Agnieszki Rożanowskiej zmarłej w 1600 r., matki księdza Tomasza Trettera, sekretarza Kardynała Stanisława Hozjusza(założyciela Stanclewa i Bredynek!)  i kanonika przy kościele Matki Bożej na Zatybrzu w Rzymie oraz późniejszego kustosza katedry fromborskiej. Napis na desce brzmi: Bogu Najlepszemu Największemu Agnieszce Rożanowskiej, małżonce Jakuba Trettera, Tomasz Tretter, Rzymski Kanonik Świętej Marii na Zatybrzu, kustosz i kanonik warmiński umieścił. Zmarła 8 stycznia Roku Pańskiego 1600 ….

Do pełni niniejszego opracowania należałoby jeszcze podać informacje o miejscach pochówku zmarłych proboszczów stanclewskich.

†I tak pierwszy proboszcz, ks. Piotr Jagalski, po ustąpieniu z urzędu, osiadł jako emeryt w Biskupcu Reszelskim i tam zmarł 20.03.1937 r.

†Ks. Jan Zink ostatnie lata życia był wikariuszem w Purdzie Wielkiej i tam zmarł 19.05.1936 r. Ks. Hubert Krebs ostatnie lata życia spędził w domu Sióstr Elżbietanek w Straszewie koło Sztumu i tam zmarł 9.05.1959 r., a pochowany został w Gutkowie, gdzie wcześniej, przez wiele lat był proboszczem.

†Ks. Feliks Wieczorek, w 1957 r. wysiedlony z Polski, pracował Niemczech, w Rosenbeck (Sauerland), w 1965 r. przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Bad Lippspringe, w diecezji Padeborn, gdzie zmarł 28.07.1986 r.

†Ks. Marian Stanisławski ostatnie lata swojego życia spędził w Domu Pomocy Społecznej w Nowej Dębie, w powiecie Tarnobrzeg, gdzie zmarł 15.01.1993 r.

†Ks. Antoni Szubski jako emeryt zamieszkał w Olsztynie, gdzie zmarł 23.02.2007 r. i został pochowany na cmentarzu komunalnym przy ul. Poprzecznej w grobach kapłańskich.

†Ks. Jan Latocha po przejściu na emeryturę zamieszkał w Krakowie, gdzie zmarł 04.03.1995 r., a pochowany został na cmentarzu w Wadowicach.

†Ks. Jerzy Jaskuła  po przejściu na emeryturę wyjechał do swoich rodzinnych stron. Zmarł 12.07.2005 r. w Błażejowie, a pochowany został na cmentarzu w Bninie, obok rodziców.

R.I.P.

dzwonNad bramą wejściową do cmentarza, jeszcze przed zrobieniem nowego ogrodzenia był napis „ZMARTWYCHWSTANIEMY”. Wyrażał on naszą wiarę, że chociaż życie ziemskie kończy się, to towarzyszy nam nadzieja życia wiecznego.

Natomiast na dzwonie w kościelnej wieży, na którym jest wypisany rok 1920 widnieje łaciński napis: „MORTUOS PLANGO” (to znaczy: „zmarłych opłakuję”). Jest to część sentencji często umieszczanej na dzwonach: „Mortuos plango, vivos voco, fulgura frango”, to znaczy:” zmarłych opłakuję, żywych zwołuję, gromy kruszę”. Dzwonienie, gdy zmarły w kondukcie pogrzebowym wnoszony jest do kościoła i gdy po zakończonej Mszy św. pogrzebowej wyprowadzany jest z kościoła, jest wyrazem naszego płaczu i żalu po zmarłym. Do tych uczuć niejako włącza się glos dzwonu.